Umetničke predstave grbova gradova i mesta Vojvodine
Datum: 01.12.2009.
Izložba "Umetničke predstave grbova gradova i mesta Vojvodine: drvorezbarstvo Svetislava Stankovića" autora Svetislava Stankovića biće otvorena je od 1. do 15. decembra 2009. godine. Izložbu je otvorila Veselinka Marković, viši kustos, istoričar.
U svim istorijskim razdobljima, u drvetu su rezbarili svoje predstave i zamisli deca, pastiri, seljaci, zanatlije, a majstori drvorezbari počeli su ih umetnički oblikovati. Pojam drvorezbarstva kao „umetničkog zanata“ definisan je u drugoj polovini 19. veka, nakon značajnijeg industrijskog razvoja Evrope, kojim je mašinska masovna proizvodnja afirmisala i ponovo naglasila zanatsku obradu predmeta.
Tradicionalnom načinu ukrašavanja vraća nas i Svetislav Stanković koji je do sada izrezbario preko 250 radova: ikona, hrišćanskih relikvija, ramova, amblema, portreta i grbova.
Rodom sa juga Srbije, iz Lebana gde je drvorezbarstvo ukorenjeno u narodnu tradiciju, Svetislav Stanković još u detinjstvu otkriva strukturu drveta i mogućnost njegove obrade. Život ga vodi drugim putevima, a ljubavi iz detinjstva vraća se 1985. godine. Drvorezbarstvo postaje njegov hobi koji ga potpuno zaokuplja. Radi u orahovom, lipovom i javorovom drvetu iz jednog komada, na tradicionalan način:dletom i čekićem, što daje posebnu vrednost i lepotu njegovim reljefima.
Ujednačenom obradom drveta stvara različite drvorezbarske predstave, koje nose prepoznatljiv pečat autora. Drvorezbar u čijoj ličnosti se objedinjuje imaginacija, znanje komponovanja i slaganja pojedinačnih oblika u jedinstvenu celinu, posebno se ističe veštinom rezanja i obradom drveta. NJegove radove krase pedantnost, maštovitost i majstorska strpljivost, što potvrđuje da je drvorezbarstvo tehnikom izvođenja nekada bilo oslonjeno na stolarski zanat, a jasna granica između stolara i vajara, nije postojala, te se drvorezbarstvo definisalo i kao zanatsko–umetnička disciplina.
Pokazao je da su predlošci grbova (Grbovi Jugoslavije, Kava Hag, Zagreb 1932.) bili izvor nadahnuća, pri čemu on u drvorezbarskoj disciplini nalazi vrlo inventivna rešenja. Pri tom jedan naivistički pristup oblikovanja heraldičkih sadržaja ima u značenju zanatske invencije i zavidan estetski domet. Pored stvaralačkog dostignuća Svetislav Stanković pokazuje obilje vizuelne mašte čiju inspiraciju nalazi u nacionalnoj tradiciji drvorezbarskog zanata. Tako na ovim radovima dolazi do uzražaja ravnoteža i sklad dinamike barreljefne ornamentike i zanatske veštine. Uostalom, njegovo stvaralaštvo su videli i pozitivno ocenili mnogi ugledni i priznati likovni umetnici i kritičari.
Kao karakteristični znaci jedne zemlje, teritorije, grada i porodice, grbovi predstavljaju značajan izvor za proučavanje prošlosti, ali su često i inspiracija mnogim umetnicima: slikarima, vajarima, drvorezbarima. Iako nastali na osnovu heraldičkog izvora, reljefi grbova Svetislava Stankovića ne kopiraju u potpunosti predloške, već predstavljaju pre svega umetnički izraz autora. Stroga heraldička pravila ustupila su mesto slobodnom pristupu i približila ovu temu široj publici koja u poslednje vreme pokazuje veliko interesovanje za porodične i teritorijalne grbove. S obzirom da je sačuvan mali broj originalnih predstava grbova i ovakav pristup svakako doprinosi negovanju i čuvanju znamenja.
Svetislav Stanković (1934), diplomirani inženjer agronomije u penziji, izradio je 64 reljefa u drvetu na osnovu pomenutog albuma. Iako nastali na osnovu heraldičkog izvora, ovi radovi predstavljaju, pre svega, umetnički izraz autora, te su, kao takvi, približeni široj publici.
Veselinka Marković, viši kustos, istoričar, 11. decembra 2009. godine u 12 sati, održaće predavanje "Osnovna heraldička pravila i grbovi gradova i mesta Vojvodine".