Muzej Vojvodine u Novom Sadu

Muzejski kompleks Kulpin

Istorijat

Muzejski kompleks u Kulpinu obuhvata jezgro naselja iz druge polovine 18. i prve polovine 19. veka. Ovaj kompleks čine dva dvorca sa pomoćnim objektima, koja su sagradili članovi vlastelinske porodice Stratimirović, kao i park, stara zgrada škole, srpska pravoslavna crkva i parohijalni dom. Iako istorijski ne pripadaju istom vremenu, kompleks čine i slovačka evangelistička crkva građena 1875–1879, i rodna kuća patrijarha Georgija Brankovića rekonstruisana u srpsku veroispovednu školu 1899.

> Flajer "Muzejski kompleks Kulpin - Poljoprivredni muzej"

Naselje koje se nalazilo na mestu ili u blizini današnjeg Kulpina pominje se u istorijskim izvorima iz 13. veka. Ugarski kralj Bela IV (1235–1270) ga je darovao porodici Poš. U mađarskim izvorima ga srećemo i u 14. i 15. veku, pod nazivima Kurpee i Kwolpi. Pod nazivom Kulpin prvi put se pominje u srpskim izvorima, i to kao jedno od mesta koje je u prvoj polovini 15. veka držao Đurađ Branković. Takođe postoje podaci o tome da je Kulpin bio naseljen i tokom turskog perioda.

Naselje postaje pustara nakon Karlovačkog mira (1699) i oslobođenja ovih krajeva od Turaka. Carica Marija Terezija ga je 1745. godine darovala srpskoj porodici Vučković-Stratimirović, poreklom iz Hercegovine, i to za vojničke zasluge u ratu protiv Turaka. U vreme austro-turskog rata 1737. godine braća Stratimirović – Bogić, Tomo, Ivan i Nikola – digla su ustanak u Hercegovini. Na poziv tadašnjeg srpskog patrijarha, Arsenija IV Jovanovića Šakabente, ustanici iz srpskih brđanskih plemena i arbanaški Klimenti pritekli su u pomoć Austriji. Sa turskom vojskom su se sukobili kod Novog Pazara, Sjenice i Nove Varoši. Nadmoćne turske trupe prisilile su austrijsku vojsku i ustanike na povlačenje. Bojeći se turske odmazde, patrijarh je, zajedno sa pratnjom i narodom, krenuo na sever. U ovoj, tzv. Drugoj seobi bilo je i ustanika iz Hercegovine. U jesen te godine dvojica braće Stratimirovića – Bogić i Ivan – krenula su sa knezom Aleksom Miličevićem u Beč. Oni su išli s namerom da caru prenesu poruku hercegovačkog naroda koji je bio spreman da sa 30.000 momaka pomogne Austriju u ratu protiv Turske. Posredstvom grofa Herberštajna, vojnog zapovednika u Krajini, i hrvatskog bana Josifa Esterhazija, primljeni su kod cara Karla VI. Kao dokaz za navedenu ponudu naknadno su pribavili i priložili "Izjavu" hercegovačke skupštine i naroda, koju su potpisala 42 ugledna hercegovačka glavara. Jedan od njihovih zahteva bio je da Austrija pošalje svoju vojsku u Hercegovinu. Ratno veće je prihvatilo ovu ponudu. Međutim, u tom trenutku tamo nije bilo moguće uputiti vojsku. Turske trupe su se utvrdile na Savi i Uni, pa su se Bogić i Ivan sa ostalim izbeglim Hercegovcima pridružili Austrijancima u ratu protiv Turaka na području Vojne Krajine. Rat je završen Beogradskim mirom 1739, kojim je konačno utvrđena granica između Austrije i Turske na Savi i Dunavu. S obzirom na to da je Bosna i Hercegovina ostala u Turskoj, braća Vučković-Stratimirović zatražila su od carice Marije Terezije odobrenje za trajno nastanjivanje na austrijskoj teritoriji svojih i nekoliko stotina drugih porodica iz Hercegovine. Carica im je prihvatila molbu i priznala plemićku titulu. Poveljom od 17. jula 1745. godine darovala im je "selište" Kulpin sa 10.000 jutara zemlje. Stratimirovići su za sebe zadržali 3.200 jutara.

Svakom bratu je pripalo po 800 jutara, a ostatak je, izuzimajući livade, podeljen na 80 "sesija", koje su deljene na polovine ili četvrtine i dodeljivane novonaseljenim porodicama, s tim što je svaki brat zadržao i pravo ubiranja tzv. desetka od svojih 20 sesija. Smatra se da je tada u Kulpin naseljeno oko 200 porodica iz Hercegovine.

Stratimirovići su kuće sagradili na obodu prostrane poljane – zvane Dolina, prvo male privremene, a zatim veće, gospodske. Jedna od njih nalazila se na mestu gde je danas slovačka evangelistička crkva. Iz tog vremena je sačuvan tzv. mali dvorac (druga polovina 18. veka) i "veliki dvorac" ili "kaštel", izgrađen 1826. godine. Na drugoj strani doline, preko puta, sagrađena je pravoslavna crkva, parohijalni dom, srpska škola i opštinska kuća.

Pravoslavni hram je građen 1809–1813. godine, na temeljima nekadašnje drvene crkvice. Posvećen je Vaznesenju Isusa Hrista (praznik poznat u narodu pod nazivom Spasovdan). Krasi ga velelepni ikonostas, rad poznatog vojvođanskog slikara Jovana Kljajića (1846-1862). U porti crkve sahranjeni su neki od članova porodice Stratimirović.

Podižući naselje, Stratimirovići su se prvih godina nakon doseljavanja prilično zadužili. Pravo ubiranja prihoda od arende su, pogodbom iz 1756. godine, ustupili baronu Franu Brnjakoviću, i to na 10 godina. Ta godina se pominje i kao godina početka doseljavanja Slovaka u Kulpin. Slovaci danas čine većinu stanovništva ovog naselja. Mihal Harminc (1869–1964), čuveni slovački arhitekta, i Feliks Kutljik (1883–1954), publicista i privrednik, potiču iz ove sredine.

Porodica Stratimirović dala je nekoliko uglednih i obrazovanih ličnosti. Među njima se posebno ističu Stefan i Đorđe Stratimirović. Stefan Stratimirović, karlovački mitropolit (1790–1836), nekoliko decenija je bio duhovni i idejni vođa srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji. Veštom i pronicljivom politikom pomagao je oslobodilačku borbu Srba u Prvom i Drugom ustanku protiv Turaka. Zaslužan je za osnivanje prve srpske gimnazije (1791) i prve bogoslovije (1794) u Sremskim Karlovcima, zatim gimnazije u Novom Sadu (1810), učiteljske škole u Sentandreji (1811) i mnogih drugih prosvetnih i kulturnih ustanova. Đorđe Stratimirović (1822–1908) bio je komandant srpske vojske u revoluciji 1848/49. Đorđe je od 1849. aktivno službovao u austrijskoj vojsci i stekao čin general-majora. Za Austriju je vršio diplomatske misije u Crnoj Gori, na Krfu, u Epiru, Srbiji i Italiji.

Dvorac i veći deo imanja je u drugoj polovini 19. veka od Stratimirovića otkupio Matej Semzo od Kamjanike. Ova mađarska porodica kratko je gazdovala u Kulpinu. Posed su 1889. godine prodali Lazaru Dunđerskom.

Porodica Dunđerski upravljala je imanjem do kraja Drugog svetskog rata, tj. do 1945. godine. Lazar i njegov sin Đorđe dali su značajan doprinos unapređenju poljoprivrede u ovom kraju. Pored Kulpina, Dunđerski su bili vlasnici veleposeda u Čebu (današnjem Čelarevu), Kamendinu, Bečeju, Crnoj Bari i Hajdučici. Oni su imali i palate u Pešti i Novom Sadu. U njihovim domovima, uključujući i dvorac u Kulpinu, često su bile u gostima istaknute ličnosti kulturnog, političkog i javnog života onog vremena. Veliki dvorac su, prema projektu novosadskog arhitekte Momčila Tapavice, rekonstruisali 1912. godine. Imanje im je, na osnovu Zakona o agrarnoj reformi i kolonizaciji, oduzeto 1945. godine. Komunistička vlast Demokratske Federativne Jugoslavije je ovim zakonom propisala zemljišni maksimum od 30 hektara. Višak zemlje je oduziman i nacionalizovan. Oduzimanjem zemlje veleposednicima, bankama, crkvama i drugim subjektima stvoren je tada ogroman zemljišni fond, koji je deljen bezemljašima i kolonistima iz pasivnih i ratom uništenih krajeva ondašnje Jugoslavije. Taj čin doveo je do krupnih promena u agrarno-posedovnim odnosima u Vojvodini.

Na imanju Dunđerskih u Kulpinu je nakon nacionalizacije osnovana poljoprivredna zadruga, koja je sve do 1991, odnosno do ustupanja kompleksa Poljoprivrednom muzeju koristila dvorac i pomoćne objekte.

Kompleks sa oba dvorca, parkom i ukrasnom ogradom je 1970. godine, zaštićen kao kulturno dobro. On je 1991, odlukom Skupštine AP Vojvodine proglašen spomenikom kulture od velikog značaja.

Poljoprivredni muzej

Iako je Vojvodina pretežno poljoprivredni kraj, ideja o osnivanju poljoprivrednog muzeja se javila relativno kasno i veoma teško i sporo je ostvarivana u praksi.

U kontekstu nastojanja tadašnjih vlasti da planski izgrade muzejsku mrežu u Vojvodini, godine 1948. je prvi put pokrenuto pitanje osnivanja poljoprivrednog muzeja. Te godine je postignut dogovor između Povereništva za prosvetu i Povereništva za poljoprivredu Glavnog izvršnog odbora Autonomne Pokrajine Vojvodine u vezi sa izdvajanjem Prirodnjačke zbirke iz novoosnovanog Vojvođanskog muzeja i formiranja zasebnog poljoprivrednog muzeja, pod "rukovodstvom i starateljstvom" Povereništva za poljoprivredu. Do realizacije ovog dogovora nije došlo, jer, po svoj prilici, Povereništvo za poljoprivredu nije obezbedilo sredstva, kao ni prostorije za rad muzeja, pa je zbirka ostala pri Vojvođanskom muzeju.

Pitanje formiranja poljoprivrednog muzeja ponovo je pokrenuto 1959. godine, nakon izložbe "Poljoprivreda i zemljoradničko zadrugarstvo Vojvodine u prošlosti i danas", koju su priredili Savez zemljoradničkih zadruga AP Vojvodine i Zadružni arhiv Vojvodine u Novom Sadu. Međutim, ni ovog puta se nije istrajalo. Iako je Muzej osnovan i počeo da radi 1960. godine, njegova egzistencija i razvoj ubrzo su dovedeni u pitanje. Zbog nedostatka najosnovnijih uslova za rad, Muzej je ugašen već 1962. godine. Muzejski materijal je predat Zadružnom arhivu, a 1966. godine je pripao novoosnovanom Pokrajinskom zavodu za zaštitu prirode.

Pitanje osnivanja poljoprivrednog muzeja ponovo je pokrenuto 1979. godine. Ovoga puta je to učinilo Vojvođansko društvo za poljoprivrednu tehniku, odnosno nekoliko ljubitelja stare poljoprivredne tehnike i zainteresovanih agrarnih preduzeća. U saradnji sa Novosadskim sajmom, Društvo je te godine na Međunarodnom poljoprivrednom sajmu u Novom Sadu priredilo izložbu starih poljoprivrednih mašina, koja je bila postavljena i narednih nekoliko godina.

Konačno, godine 1991, kada je ugašena Zadruga u Kulpinu, raspisan je konkurs za ustupanje na korišćenje dvorca sa pomoćnim zgradama. Na konkurs se prijavio Poljoprivredni fakultet u Novom Sadu, sa predlogom da se kompleks ustupi budućem poljoprivrednom muzeju. Izvršno veće APV podržalo je ovaj predlog i odobrilo inicijalna sredstva za restauraciju kompleksa i njegovo privođenje funkciji poljoprivrednog muzeja. Nažalost, ideja o osnivanju poljoprivrednog muzeja ni tada nije realizovana do kraja. Umesto kao samostalna muzejska ustanova, "Poljoprivredni muzej" u Kulpinu počeo je sa radom kao društvo građana. Osnivačka skupština održana je 20. januara 1993. godine, kada je usvojen i Statut Muzeja. Te godine su svi muzejski predmeti, koji su bili vlasništvo Društva za poljoprivrednu tehniku Vojvodine iz Novog Sada, preneti u Kulpin i ustupljeni "Poljoprivrednom muzeju".

Narednih godina je, uz pomoć Muzeja Vojvodine i Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu, nastavljena restauracija objekata i postupna realizacija stalne postavke. Do danas su urađene izložbe o istorijatu hmeljarstva, pšenice, sirka, konoplje, mlekarstva, govedarstva, svinjarstva i ovčarstva.

Od 2004. godine Poljoprivredni muzej se nalazi u sastavu Muzeja Vojvodine. Poslednji obimniji radovi na restauraciji velikog dvorca obavljeni su 2009. godine, kada je u ovom objektu postavljena izložba stilskog nameštaja.

Veliki dvorac

Veliki dvorac ili kaštel je centralni objekat kompleksa. Izgrađen je početkom 19. veka. Prema nekim podacima, gradnja je završena 1826. godine. U to vreme se porodica Stratimirović već prilično uvećala i stekla veliki ugled među Srbima u Habzburškoj monarhiji. Oba dvorca je sagradila druga i treća generacija ove porodice, rođena u Kulpinu. Oni su svom porodičnom prezimenu Stratimirović obično dodavali prezime Kulpinski, a hercegovačko Vučković su potpuno napustili. U ovim generacijama Stratimirovića bilo je i uglednih pojedinaca, koji su se bavili različitim profesijama. Najistaknutiji među njima je u to vreme svakako bio Stefan Stratimirović, koji se od 1790. do 1836. godine nalazio na čelu Karlovačke mitropolije.

Za zada nema poznatih podataka o projektantu i graditeljima dvorca. Na jednoj staroj fotografiji – razglednici sačuvan je prvobitni izgled ovog dvorca. Zgrada je temeljno rekonstruisana 1912. godine, kada je imanje bilo vlasništvo porodice Dunđerski. Projekat rekonstrukcije uradio je poznati novosadski arhitekta Momčilo Tapavica. Najveće promene pretrpela je krovna konstrukcija. Sa centralnog dela je uklonjena šestougaona kula, koja se izdizala iznad krova i dominirala zgradom. Na njoj se nalazio vidikovac, veliki sat sa mehanizmom, aplikacija grba Stratimirovića i niz drugih dekorativnih detalja. Promenjena je i četvorougaona krovna konstrukcija, te su dobijena dva nagiba, a na čeonom delu je postavljen dekorativni friz sa ornamentisanim pravougaonim poljima i vazama na uglovima.

Ova rekonstrukcija nije suštinski promenila prvobitni arhitektonski izgled zgrade. Dvorac je zadržao sva obeležja klasicističkog stila u kojem je građen.

Graditelji dvoraca i vlastelinskih vila sa kraja 18. i početka 19. veka su se na ovim prostorima uglavnom držali ustaljenih pravila klasicističke gradnje. Ovaj stil karakterišu "jednostavnost, jasno raščlanjivanje, utisak monumentalnosti i izvesna ljupkost". Na čeonom delu zgrade je, po pravilu, projektovan ulazni trem, tzv. portik. Kod kulpinskog dvorca portik deli fasadu na dva istovetna dela. Izgrađen je u tipičnom klasicističkom stilu. Čini ga stepenište, pristupna rampa i četiri para jonskih stubova, koji nose arhitrav i timpanon.

Na začelju se nalazi petougaoni ulazni trem, koji na bočnim stranama ima kružne otvore. Iznad trema je prostrana terasa, natkrivena kupolom. Na nju se ulazi sa sprata, iz centralne prostorije dvorca, tzv. salona. Sa terase se pruža jedinstven i upečatljiv pogled na park i okolinu.

Unutrašnjost dvorca je, takođe, rađena u klasicističkom stilu. Iz prostranog hola se direktno ulazi u centralnu salu, sa kojom su povezane po dve prostorije sa leve i desne strane. Vezu sa ostalim prostorijama u dvorcu obezbeđuje dugački hodnik, iz kojeg se ulazi u ostale prostorije.

Građevinski materijal je karakterističan za stil i ono vreme. Zidovi su od cigle. Kamen je upotrebljen za stubove portika, kao i za stepeništa i oplatu podova u unutrašnjosti dvorca. Spoljni i unutrašnji zidovi su obloženi krečnim malterom, a krovni pokrivač je prvobitno bio od biber crepa. Na krovu su simetrično bile raspoređene badže – po tri sa svake strane portika, i po dva dimnjaka. Kasnijim rekonstrukcijama načinjene su izmene na krovu: pored dva nagiba dobio je i novi prekrivač od eternit ploča.

Poslednji obimniji radovi na popravci krova, uređenju fasade i enterijera obavljeni su 2009. godine. Tada je u dvorcu postavljena izložba stilskog nameštaja.

Zbirka stilskog nameštaja nastala je u Vojvođanskom muzeju, sistematskim prikupljanjem predmeta od 1955. godine. Već 1961. godine u Muzeju je priređena prva izložba nameštaja. Muzej je 1967. godine dobio pravo na raspolaganje i korišćenje dvorca u Čelarevu sa zatečenim predmetima, čime je zbirka značajno obogaćena, a dobijen je i odgovarajući prostor za izlaganje. Krajem 2009. godine zbirka je preneta u dvorac u Kulpinu, gde je i izložena. Ova izložba obuhvata period od početka 18. do prve polovine 20. veka.

> Izložba stilskog nameštaja

Mali dvorac

Mali dvorac je prizemna vila izgrađena krajem 18. veka. To je bila jedna od kuća porodice Stratimirović. Sačuvana je u izvornom obliku. Kao i veliki dvorac, građena je u klasicističkom stilu. U centralnom delu prednje strane se nalazi rizalit, koji se završava trouglastim timpanonom. Rizalit deli fasadu na dva simetrična dela. Na začelju se nalazi prostrana veranda pravougaone osnove, sa lučnim otvorima. Prozori i ulazna kapija ukrašeni su rešetkama i detaljima od kovanog gvožđa.

S obzirom na to da je reč o spomeniku kulture od velikog značaja, može se očekivati da će uskoro biti učinjeni prvi koraci ka njegovoj revitalizaciji. U planu je da ovaj prostor bude adaptiran za postavku izložbe o porodici Stratimirović, koja je zaslužna za osnivanje savremenog naselja Kulpin.

Paviljon 1

U zgradi nekadašnjeg žitnog magacina realizovane su prve izložbe iz istorije poljoprivrede. Radovi na adaptaciji ovog prostora za potrebe stalne postavke započeti su neposredno nakon osnivanja Muzeja. Tokom devedesetih godina 20. veka je, na tri nivoa, postavljeno nekoliko tematskih izložbi, koje sadržajno, koncepcijski i muzeološki čine jedinstvenu celinu i govore o razvoju dominantnih grana poljoprivrede u ovim krajevima.

Izložbe su postavljene uz pomoć stručnjaka Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu, Instituta za ratarstvo i povrtarstvo i Muzeja Vojvodine.

Podrumske prostorije paviljona su, takođe, adaptirane za buduću mini-pivnicu. U saradnji sa Institutom za hmeljarstvo planirana je instalacija jednog malog, tradicionalnog postrojenja za proizvodnju piva, koji bi istovremeno predstavljao muzejski eksponat i proizvodni pogon. U ovim prostorijama bi se pivo i proizvodilo i degustiralo. Pivnica bi radila na komercijalnoj osnovi, ali bi, u suštini, bila dopuna izložbe o hmeljarstvu i počecima proizvodnje piva na ovim prostorima.

> Izložba o razvoju dominantnih poljoprivrednih grana u Vojvodini

Paviljon 2

Paviljon 2 je pomoćna, ekonomska zgrada tipična za veleposednička imanja u Vojvodini iz 18. i 19. veka. U ovoj zgradi se nekada nalazila konjušnica, kovačnica, radionica i prostorije za kočije. Kada je sagrađena i da li je tokom vremena menjana njena namena, nije poznato, ali je sasvim sigurno da je sadašnji izgled i pomenutu funkciju imala u vreme gazdovanja porodice Dunđerski. Iz tog perioda su sačuvani neki originalni predmeti, koji su, prezentovani na stalnoj postavci: kovačka peć sa mehom i strug.

Zgrada je tokom 1993. godine adaptirana za potrebe "Izložbe poljoprivrednih mašina i oruđa", neposredno nakon useljenja Muzeja u kompleks. Tavanski prostor je iskorišćen za depo, a prizemlje za stalnu postavku.

Rekonstrukcija postavke i manje građevinske intervencije na zgradi izvršene su krajem 2009. i početkom 2010. godine.

> Izložba starih poljoprivrednih mašina i oruđa

Upravna zgrada

U središtu ekonomskog dela kompleksa izgrađena je upravna zgrada. Veleposednici sa ovih prostori najčešće su imali kuće u Novom Sadu, Pešti, pa čak i Beču. Dvorci na imanjima služili su kao letnjikovci, a poslove su vodili upravnici, koji su, kao i posluga, boravili na imanju tokom cele godine.

U upravnoj zgradi u Kulpinu su se, pored smeštaja uprave i posluge, nalazili magacini za poljoprivredne proizvode. Visoki tavanski prostor služio je za smeštaj žitarica, a podrum, koji se prostirao ispod cele zgrada, za smeštaj ostalih namirnica i potrepština.

Nakon Drugog svetskog rata, kada je imanje nacionalizovano i osnovana poljoprivredna zadruga, upravna zgrada je zadržala svoju funkciju, s tim što je deo podruma pretvoren u kotlarnicu za centralno grejanje, a deo za kuhinju i restoran.

Nakon useljenja Poljoprivrednog muzeja u kompleks, u ovu zgradu je privremeno smeštena muzejska administracija, a deo prostora je odvojen za depoe. Podrumski prostor, u kojem je ranije bio restoran, za različite edukativne programe koristi i Udruženje žena Kulpina i Muzej. Planirano je da u ovoj zgradi, nakon rekonstrukcije, bude edukativni centar, koji bi imao i smeštajne kapacitete.

Park

Generalno rešenje parka nastalo je prilikom izgradnje dvorca. To se vidi iz rasporeda glavne zgrade, zasada drveća i zelenih površina. Dokumenta iz kojih bi se mogao rekonstruisati prvobitni izgled parka ne postoje, a ne zna se ni ime projektanta. NJegovi kreatori su, po svoj prilici, težili stvaranju prirodnog pejzaža oko dvorca, što je bilo uobičajeno u to vreme. Ispred i iza dvorca su ostavljene velike travnate površine, da bi se mogla sagledati monumantalnost zgrade. Park obuhvata površinu od oko 4,5 hektara.

U vreme izgradnje dvorca, tj. tridesetih godina 19. veka na ovim prostorima je bilo u modi podizanje tzv. pejzažnih ili engleskih parkova. Za razliku od francuskog stila vrtnog uređenja, koji je do polovine

18. veka bio dominantan i koji je podrazumevao strogo geometrijsko oblikovanje aleja drveća i staza, pejzažni parkovi su podizani sa puteljcima i sa mnogo zatravnjenih površina, nalik zelenim livadama.

U vreme gradnje kulpinskog dvorca pejzažni ili engleski parkovi bili su veoma omiljeni u Ugarskoj. O njima su pisane studije, a njihovi vlasnici su se takmičili u sakupljanju i sadnji retkog rastinja i drveća. Sadnice su donošene iz dalekih, egzotičnih krajeva i njima su upotpunjavane kolekcije. Iako nema preciznih podataka o tome koje je drveće prvobitno bilo zasađeno, kulpinski park je, nema sumnje, imao sva obeležja vremena u kojem je nastao, uključujuću i veoma bogatu dendrološku zbirku.

Park je vremenom pretrpeo značajne izmene. Najveće promene su se, desile nakon rekonstrukcije dvorca 1912. godine. Park je delimično obnovljen tokom 1994. godine, na osnovu Glavnog projekta hortikulturnog uređenja koji je uradio Milan Sapundžić 1992. godine. Prema ovom projektu su uneti elementi francuskog vrtnog stila, koji su naročito uočljivi s frontalne strane velikog dvorca. Stručnjaci Zavoda za zaštitu prirode Srbije su 2007. godine pregledali park i ustanovili da je u velikoj meri izgubio svoj prvobitni izgled, te da je neophodna izrada studije o njegovoj zaštiti. Prema vrsti drveća i njihovoj brojnosti, u parku danas dominiraju zapadni koprivić, klen i dudovac. Skoro svi primerci dendroflore su obrasli bršljanom, koji krošnjama daje karakterističan izgled.

Od starih zasada sačuvan je dvostrani drvored divljeg kestena, koji uokviruje nekadašnju pešačku stazu. Tu su, takođe, primerci lipe i velika raskošna tisa, koja se nalazi na obodu kružnog travnjaka iza velikog dvorca.

Objekti tradicionalne seoske kulture

Deo parka koji se naslanja na ekonomsko dvorište kompleksa, u kojem se nalazi jedna stara tradicionalna seoska kuća, rezervisan je za muzeološko predstavljanje narodnog graditeljstva i predmeta ambijentalne seoske kulture. Po ugledu na muzeje na otvorenom, ovde bi bili izloženi objekti tipični za seosko vojvođansko domaćinstvo, kao i njihov enterijer.

U saradnji sa Pokrajinskim zavodom za zaštitu spomenika kulture, iz Stapara je prenet žitni ambar iz 1847. godine i postavljen u parku. Objekat je građen od kvalitetnog drveta, bogato je izrezbaren i dobro očuvan.

Nakon rekonstrukcije, u tradicionalnoj kući će biti predstavljena srpska i slovačka soba, kao ilustracija narodne seoske kulture stanovanja. Srbi i Slovaci su dva bliska slovenska naroda, koja vekovima žive zajedno u Kulpinu Pored svog jezika, u ovu sredinu donela su i niz kulturnih specifičnosti, koje se ogledaju u odevanju, običajima, stanovanju, ishrani itd.

U ovom delu kompleksa planira se i oživljavanje nekih starih zanata i ručne radinosti. NJihovi proizvodi će, preko muzejske suvenirnice, biti ponuđeni posetiocima. Sa lokalnim udruženjima i Turističkim savezom opštine Muzej je razvio nekoliko stalnih kulturnih i turističkih manifestacija: Festival vina i domaće kobasice, Tradicionalna svadba, Slovačke svečanosi, Festival hleba, Likovna kolonija i dr. Ovim i nizom drugih programa povezivanja sa lokalnom zajednicom Poljoprivredni muzej u Kulpinu teži ka približavanju muzeološkoj formi savremenog eko-muzeja.