Katica Rajčić – jedna od prvih žena koja je glasala

.

0
0
0
s2sdefault

Katica Rajčić rođena je u Marijatereziopolisu (Subotici) 1889, u uglednoj bunjevačkoj porodici. Osnovnu i srednju školu završila je u rodnom gradu, a školovanje je nastavila u Beču, gde je bila članica Akademske omladine.

Rodoljubivo i slobodarski vaspitana, bavila se društveno-dobrotvornim radom i bila je aktivna članica više društava koji su svojim delovanjem unapređivali društvenu i kulturnu klimu u Subotici. Ova nacionalna društva bila su brana nacionalnom odnarođavanju i asimilaciji, koja je krajem 19. veka uzela maha među Bunjevcima na severu Bačko-bodroške i Branjske županije u Ugarskom delu Habzburške monarhije. Na tim tradicionalnim godišnjim okupljanjima koja su organizovala bunjevačka i srpska društva kao što su dobrotvorne ženske zadruge, pevačka društava i čitaonica, Bunjevci i Srbi dolazili u goste jedni drugima i jačali veze i međusobno poverenje. Kako je Katica posedovala vanredni pevački talenat, gotovo da nije bilo društvenog događaja u Subotici početkom 19. veka na kojima ne bi učestovala sa izvornim bunjevačkim i srpskim pesamama. Bila je aktivni član Pučke kasine (osn. 1878) u pevačkoj sekciji. Redovno je nastupala na godišnjicu Društva koja se održavala na Marin dan.

Kada je u Subotici krajem 1918. godine počeo da se obnavlja politički život i osnovan Bunjevačko-srpski narodni odbor 10. 11. 1918. i Katica, kao prava rodoljupka, je uzela učešća u njegovom radu. Otuda je bila na zboru koji je organizovao BSNO radi izbora poslanika za predstojeću skupštinu i bila je jedna od pet subotičkih žena među 75 izabranih subotičkih poslanika. Sutradan (25. 11. 1918), vozom je otputovala na Narodnu skupštinu Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena u Novi Sad, gde je izglasano otcepljenje Bačke, Baranje i Banata od Ugarske i njihovo prisajedinjenje Kraljevini Srbiji.

Posle Prvog svetskog rata, oslobođenja i prisajedinjenja vojvođanskih oblasti  Kraljevini Srbiji, a potom i široj jugoslovenskoj zajednici Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca (od 1929. godine Kraljevini Jugoslaviji) i dalje je sa velikim žarom učestvovala u kulturnom životu. Tako je zajedno sa subotičkim Bunjevkama učestvovala na čuvenom Slovenskom balu u Beogradu 1938. godine, čiji je domaćin bila kraljica Marija Karađorđević. Tom prilikom Bunjevke su kraljici poklonile raskošnu bunjevačku nošnju od lionske svile, koju je kraljica, u njihovu čast, i obukla te večeri. Na dvor Karađorđevića bila je često pozivana, i tim je prilikama više puta pevala bunjevačke i srpske narodne pesme.

Bila je udata za poznatog subotičkog bankara Aleksandra Šandora Rajčića, direktora Građanske banke, koji je baš kao i ona, bio bunjevački nacionalni delatnik, član Bunjevačko-srpskog narodnog odbora i poslanik na Velikoj narodnoj skupštini u Novom Sadu. Upokojila se 1967. godine i sahranjena je na katoličkom groblju u Subotici.

Muzej Vojvodine, odnosno njegovo odeljenje Muzej Prisajedinjenja 1918, u svojoj zbirci Portreti znamenitih ličnosti 1918, čuva portret Katice Rajčić. Ovaj portret, izveden u tehnici ulja na platnu rad je akademskog slikara Đorđa Sekulića.

Zoran VELjANOVIĆ, arhivski savetnik i kustos–istoričar