Primarijus dr Đura Ž. Jovanović

.

0
0
0
s2sdefault

Dr Đura Jovanović je rođen 4. maja 1892. godine u Erdeviku, kao najstarije od šestoro dece majke Marije i oca Živote. Školovao se u Erdeviku, Šidu, Sremskim Karlovcima, a maturirao je 1911. godine u Novom Sadu. Kao stipendista Tekelijanuma studirao je medicinu u Budimpešti, a početkom rata bio je mobilisan i upućen na front u Galiciju, gde je radio u previjalištu.

Previjalište u Galiciji, oko 1915. godine

Od 1916. godine radi kao kadet u vojnoj bolnici za rekonvalescente u Koložvaru (današnji Kluž u Rumuniji). Na tamošnjem medicinskom fakultetu je 1. februara 1919. godine stekao diplomu doktora medicine. Dr Đura je narednih godinu dana stažirao u subotičkoj bolnici kao sekundarni lekar, a 3.marta 1920. godine je postavljen na mesto lekara - upravnika Dečijeg doma u Subotici, koji je preuredio u Dom za odojčad nazvan „Kolevka“. Kako su rezultati rada u tom domu, po sopstvenoj oceni, bili slabi, krajem godine otišao je u Berlin, na dvogodišnju specijalizaciju iz pedijatrije, kod čuvenog doktora Černog.

Potvrda dr Černog o volontiranju/specijalizaciji iz 1922.
– uverenje o izuzetnoj veštini u svim oblastima pedijatrije

Iz toga perioda potiču i dva njegova rada objavljena u Glasniku Ministarstva narodnog zdravlja u kojima je izneo program i smernice njegovih budućih radova pod nazivom „O predohrani morbila kod dece“ i „Zaštita odojčadi i male dece u Vojvodini“.

Dr Đura Jovanović je u saradnji sa koleginicom iz Mađarske radio na izradi peroralne vakcine protiv morbila kod dece (što je vrlo značajno pošto je klasična peroralna (Salkova vakcina) došla u primenu mnogo godina kasnije). U Zaštiti odojčadi i male dece u Vojvodini je izložio plan budućeg rada na preventivnoj i socijalnoj pedijatriji. Predložio je osnivanje dečijih dispanzera, savetovališta i mlečnih kuhinja u svim većim gradovima, kao i osnivanje bolnice za decu. Takođe je skrenuo pažnju na potrebu školovanja zdravstvenog kadra, pre svega dečijih negovateljica. Stručno usavršavanje dr Jovanović je nastavio i posle specijalizacije: u Berlinu, u bolnici R.Wirchow radi na proučavanju šarlaha 1926, u Beču 1928, te ponovo u Berlinu 1936. i 1938. godine.

Dr Jovanović, kao jedan od prvih pedijatara u Srbiji, već 1923. godine biva postavljen za šefa tada osnovanog Dečjeg obdaništa i dispanzera u Novom Sadu, koji se pod njegovom upravom razvio u Zavod za zdravstvenu zaštitu majke i deteta. Zavod je pod svojim okriljem imao ambulantu, savetovalište sa mlečnom kuhinjom, dom za majke i odojčad  (20-30 mesta), dva obdaništa i dečiju kuhinju. Paralelno sa tom delatnošću, dr Jovanović proučava problem velike smrtnosti odojčadi, sprovodi zdravstveno vaspitanje majki i obuku za pravilnu ishranu i negu, organizuje letnje kurseve iz higijene i zdravstvene zaštite dece za seoske učiteljice u Vojvodini, radi na reorganizaciji dečjih domova i propagira njihovo ukidanje i prelazak na sistem upućivanja u privatne domove na selu. Međutim, često nerazumevanje i neslaganje u osnovnim stavovima dečije zaštite doveli su do Đurinog napuštanja rada na tom polju i posvećivanja karijeri bolničkog lekara.

Uoči rata, dr Jovanović se oženio Anđom, kasnije poznatim novosadskim pedijatrom, i iz te ljubavi rodili su se sin Slobodan, koji je postao lekar i ćerka Marija, koja se opredelila za arhitekturu. Aprilski rat 1941. proveo je u Zelenikovu kod Skoplja, služeći u armijskoj bolnici za zarazne bolesti, a zatim se vratio u Zavod, međutim, mađarske okupacione vlasti su ga ubrzo otpustile iz državne službe. Ipak, privatna praksa mu je bila dozvoljena.

dr Jovanović sa koleginicama i pacijentima u ordinaciji

Posle Drugog svetskog rata dr Đura Jovanović postaje šef dečjeg odeljenja Pokrajinske bolnice, koje se nalazilo u ulici Sonje Marinković i dobija zadatak od Ministarstva narodnog zdravlja da napravi plan novog doma za odojčad. Plan je vremenom prerastao u izgradnju nove zgrade Dečje bolnice u Hajduk Veljkovoj ulici. Objekat je završen 1953. godine, a stara zgrada u Sonje Marinković korišćena je kao izdvojeno odeljenje za dečju tuberkulozu. Izgradnjom objekta Dečje bolnice nisu bili rešeni problemi u funkcionisanju te ustanove, jer su to bile godine u kojima su falili kadrovi u svim oblastima, pa ni pedijatrija nije bila izuzetak. Dr Đura je zato otvorio večernju školu za školovanje negovateljica, koja je godinama radila bez predviđenog budžeta, kao rezultat čistog entuzijazma osoblja okupljenog oko dr Jovanovića. Pokrajinska dečija bolnica je 1963. godine prerasla u Kliniku za dečije bolesti Medicinskog fakulteta u Novom Sadu. Spajanjem ove institucije sa Pokrajinskim centrom za zdravstvenu zaštitu majke i deteta formiran je Institut za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Vojvodine (1969). Pored uspešnog rada u dispanzeru i bolnici dr Jovanović se godinama bavio i privatnom pedijatrijskom praksom u Novom Sadu. Bio je uvažen kao dobar dijagnostičar i savestan lekar, a u javnosti je bio poznat kao „Kinder Đura“.

Penzionisan je 1963. godine sa zvanjem primarijusa. Priznanja za sav trud i dostignuća dr Jovanovića na polju zdravstvene i socijalne zaštite dece bila su brojna, a među njima posebno se isticao Orden rada sa zlatnim vencem (odlikovanje koje je dobio i od naše i od mađarske države), a 1969. godine dodeljena mu je zlatna diploma segedinskog Medicinskog fakulteta, koji je posle Prvog svetskog rata nasledio i nastavio tradiciju Medicinskog fakulteta u Koložvaru.

Sa dodele Zlatne povelje Medicinskog fakulteta u Segedinu 1969.

Njegov Novi Sad mu se odužio tek 2020. godine, kada je jednoj ulici dodeljeno njegovo ime.

Tečno je govorio srpski, nemački, mađarski i latinski jezik.

Primarijus dr Đura Jovanović preminuo je u Novom Sadu, 20. marta 1977. godine.

Dejan Bolorin, kustos - istoričar