Novi elementi iz Vojvodine na Nacionalnoj listi nematerijalnog kulturnog nasleđa Republike Srbije

.

Uskršnja korpa - paska, Šid, 2011.

Nacionalni komitet za nematerijalno kulturno nasleđe Srbije odlučio je da u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije upiše još dva elementa, a u pitanju su tradicije koje se neguju prvenstveno na prostoru Vojvodine.

Uskršnji kolači - paske, Šid, 2006.

Element „Uskršnji običaji - osvećivanje paske / pošvecanя paski (rusin.) / posvяčennя paski; posvяčennя velikodnьogo košika (ukr.)“ je predložio Muzej Vojvodine, dok je „Malo kolo“ na predlog Akademskog društva „Gusle“ iz Kikinde, koje je pripremilo neophodan materijal za nominaciju, razmatrano za negovanje muzike.

Osvećenje korpi na Uskrs, Šid, 2011.

Uskršnji običaji Rusina i Ukrajinaca u Vojvodini predstavljaju sintezu crkvenog i porodičnog obeležavanja ovog praznika. Njihova specifičnost se, pre svega, sastoji u posebnom obredu osvećivanja hrane u crkvi na Uskrs, kao i samoj pripremi te hrane u domaćinstvu. Osvećivanje hrane se obavlja u crkvenoj porti ili u samoj crkvi. Umeće izrade paske – mešenje i pečenje uskršnjeg kolača i umeće pripreme sireca, kao i priprema i nošenje paske (uskršnje korpe) na osvećenje u crkvi se u porodicama prenosi sa generacije na generaciju. Muzej Vojvodine je radio na pripremi nominacijskog dosijea za ovaj element NKN prikupljajući neophodan materijal u saradnji sa brojnim institucijama i pojedincima.

Malo (banatsko) kolo, zabeleženo na Sretenjskom koncertu
ADZNM „Gusle“ iz Kikinde, Kikinda, 15. 2. 2020.

Malo kolo je tradicionalni ples koji se izvodi uz muziku, u zatvorenom ili otvorenom kolu u kojem učestvuju izvođači različite rodne i generacijske pripadnosti. Igrači su međusobno povezani tzv. vojvođanskim hvatom (igračice drže ruke na ramenima igrača, koji se međusobno hvataju za ruke iza njihovih leđa) i kreću se po obrascu: dva koraka za desnom, dva koraka za levom rukom. Izvođačku specifičnost malog kola predstavlja uočljiva rodna podeljenost: variranja plesne strukture i fraziranje muškaraca su bazirani na prostorno-agogičkom nijansiranju, dok se ženski način plesanja zasniva na ritmički variranom pocupkivanju. Zbog jednostavnog kinetičkog obrasca u malom kolu svi izvođači, bez obzira na rod i izvođačko umeće, imaju priliku da variraju plesne pokrete (Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa, nkns.rs).

Malo (banatsko) kolo, Novo Miloševo, 8. 9. 2018.

Muzej Vojvodine zahvaljuje svim saradnicima na uspešnoj saradnji tokom procedure upisa. Rad na zaštiti nematerijalnog kulturnog nasleđa nastavlja se i u 2021. godini, prvenstveno na pronalaženju i identifikaciji elemenata nematerijalnog kulturnog nasleđa i pružanje pomoći u uspostavljanju saradnje između zajednica, grupa, pojedinaca, eksperata, stručnih centara i istraživačkih instituta u cilju prikupljanja, dokumentovanja, arhiviranja i očuvanja podataka o nasleđu.

Dr Tatjana Bugarski, regionalni koordinator za nematerijalno kulturno nasleđe za teritoriju Vojvodine