Sekreter sa crtežima gradova i pejsaža Vojvodine

.

0
0
0
s2sdefault

Profani nameštaj, domaće i strane provenijencije, koji je upotrebljavan na teritoriji Vojvodine svedoči nam o kulturi stanovanja plemićkih i građanskih porodica proteklih vekova.
Na stalnoj postavci Muzeja Vojvodine u okviru segmenta kulturne istorije nalazi se veoma zanimljiv komad nameštaja – sekreter iz 1827. godine. U kolekciju muzeja dospeo je otkupom 1960. godine od jedne stare subotičke porodice. Ovaj sekreter pripada bidermajeru koji se u zemljama srednje Europe javlja između 1815. i 1848. godine. U smislu stila, ali duha vremena, bidermajer je svoj najbolji izraz našao upravo u kulturi stanovanja i opremanja građanskih enterijera. U enterijeru sekreter se  najčešće nalazio u sobi za primanje ili u salonu i smatran je ženskim nameštajem.
Sekreter zauzima posebno mesto među predmetima ove vrste jer je majstor koji ga je izradio ostavio zapis. Signiranje nameštaja nije bila uobičajena praksa i samim tim predstavlja izvestan raritet. Zapis je na mađarskom jeziku i u prevodu glasi „Kolonić Šandor izradio je ovaj orman kao remek u Maria Tereziopolju“. Na osnovu ovog znamo da je sekreter izrađen kao predmet za polaganje majstorskog ispita (remek) u današnjoj Subotici (Maria Tereziopolju).

Sekreter u zatvorenom obliku izgleda prilično jednostavno, gotovo neupadljivo. Izrađen je od orahovog furnira, a jedini ukras spolja čine crno bajcovani stubovi i kalota u obliku urne na vrhu. Međutim, unutrašnji deo otkriva kvalitet zanatske obrade i veštinu majstora. Sastoji se iz tri osnovna dela: donji deo zatvaraju vrata sa tri fioke, srednji deo čini ploča koja se spušta i služi za pisanje, a iznad nje se nalazi deo sa fiokama i otvorenim pretincima  koji privlače izuzetnu pažnju. Pored otvorenih pretinaca sa ogledalima, ukrasa u visu šahovskih polja, sekreter ima četrnaest fioka koje su ukrašene intarzijom. Na njima su prikazani crteži gradova i pejzaži tadašnje Južne Ugarske. Gornja fioka ima natpis i na njoj je prikazana nova gradska kuća slobodnog kraljevskog grada - današnje Subotice. Među ostalim crtežima prepoznaje se crkva Svete Terezije u Subotici, panorama Sombora, Titela i drugih gradova.
Kao kod svih sekretera ove vrste i ovaj u Muzeju Vojvodine ima skrivene fioke i pretince. Vidljive i tajne fioke služile su za smeštanje ličnih i vrednosnih stvari: manjih predmeta od stakla i porcelana, suvenira sa putovanja, predmeta dobijenih na poklon i drugih uspomena. U njima su se čuvala pisma i dnevnici što je u duhu tog vremena bio deo opširne intimne korenspodencije. Svaki sekreter nosi pečat svog vlasnika, kao i  lične priče koje čekaju da budu otkrivene.

Aleksandra Stefanov, kustoskinja - istoričarka umetnosti

 * * *

Povezani članci