Zepe

0
0
0
s2sdefault

Zepe, muške, Glogonj, Banat, Rumuni, 1959.

Kao posebnu vrstu obuće, koja je u Vojvodini bila veoma rasprostranjena, možemo izdvojiti zepe. Uglavnom su plitke, otvor za nogu im doseže do članka i po obliku su slične cipelama. Izrađivane su od različitih materijala i različitim tehnikama. Najčešće su pletene od vune ili pamučnog konca, ili su šivene od nekog čvršćeg tekstila. Mogle su da imaju dodatni, čvršći đon od kože ili nekog drugog materijala. Pravljene su u domaćoj radinosti, u pojedinim zanatskim radionicama ili kao kombinacija domaćeg i zanatskog rada.

Zepe (šule), ženske, Bački Monoštor, Bačka, Šokci/Hrvati, 1972.

Zepe, ženske, Nikolinci, Banat, Rumuni, 1969.

Zepe su najčešće bile domaće izrade. Žene su ih plele od vune, na pet igala kao čarape ili su ih izrađivale kukičanjem. Postoje podaci i da su ih plele od kudelje. Pletene zepe od raznobojne vune ukrašavane su različitim ornamentima u više boja. Otvor za nogu kod zepa pletenih na pet igala mogao je da bude oivičen kukičanjem, vunom u više boja.

Na selu je tokom 20. veka kod stanovništva različitog porekla bila rasprostranjena obuća koja je imala lice od crnog valjanog sukna, koje su proizvodili vunovlačari. Papudžije ili obućari su potom na njih stavljali đon od kože ili gume.

„Kalušari“ u rumunskom nacionalnom kostimu. Grebenac, Banat, 2020.

Zepe, ženske, Temerin, Bačka, Mađari, 1955.

Zepe su nošene po kući (tada nisu morale imati prišiven đon) i van kuće, kao svakodnevna ili svečana obuća. Često su bile jedina dečja obuća. Bile su i obuća za rad, a nošene su i u klompama. Svečane zepe koje su nosili mlađi ljudi bile su više ukrašene od onih koje su nosili stariji. Kod svih naroda u Vojvodini bile su u svakodnevnoj upotrebi, dok su ih kao deo svečane nošnje najviše nosili Slovaci, Rumuni i Šokci.

Dr Tatjana Bugarski