Stupa - Музеј Војводине

Muzejski kompleks Kulpin, depandans Muzeja Vojvodine, obuhvata dva dvorca sa pomoćnim objektima i velikim parkom.

U zgradi nekadašnjeg žitnog magacina postavljene su tematske izložbe koje čine celinu o razvoju dominantnih grana poljoprivrede u ovom delu Vojvodine, u opštini Bački Petrovac.

Jedna od izložbi je Istorijat gajenja konoplje, čiji su autori prof. dr Jan Kišgeci i dipl. inženjer Jaroslav Ljekar.

Konoplja je, pre svega, gajena zbog vlakana. Intenzivnije gajenje konoplje na području današnje Vojvodine započeto je u 15. i 16 veku. Polovinom 19. veka ona se u ovim krajevima uglavnom gajila za kućne potrebe, a manje za prodaju.

Uz pomoć karata, dokumenata, fotografija i alata za preradu ovom izložbom je prikazano gajenje konoplje i njena prerada u kućnoj radinosti.

Mehanička obrada sasušene stabljike konoplje je podrazumevala lomljenje i trlenje, mlevenje i češljanje. U te svrhe su se koristile različite namenske sprave.

Stupa, Kulpin, 20. vek

Stupa (velika ili retka trlica kako je zovu Slovaci, dok je kod Srba poznata i kao cecalica, nabijača, trepača) je drvena sprava koja je služila za lomljenje stabljike konoplje. Sastoji se iz fiksnog i pokretnog dela i postavljena je na četiri noge. Fiksni deo ima obično tri ili četiri duže drvene daske naoštrene sa gornje strane dok pokretni deo tzv. „nabijač“, pričvršćen samo jednim delom za postolje nogara, ima dve ili tri drvene daske naoštrene sa donje strane. Nabijač je pokretan drvenom drškom. U narodu južno od Save i Dunava ovaj tip stupe je poznat kao prečanska ili bačka stupa i tamo je stigao upravo iz Vojvodine. Stupa se ručno pokretala naglim dizanjem i spuštanjem gornjeg pokretnog dela „nabijača“ u donje daske fiksnog dela pri čemu dolazi do lomljenja drvenastog dela sasušenih stabljika konoplje, postavljenih poprečno u stupi, i tada se odvajao pozder. Prvo se lomio snop od korena, a zatim druga polovina snopa od klasja.

Tanja Đuđić, viša kustoskinja, etnološkinja

Ukidanje pečata
Pretrazivac kulturnog nasledja

Accessibility Toolbar